Cấu Tạo Ngai Thờ Gồm Những Bộ Phận Nào?

Cấu tạo ngai thờ thường gồm 6 bộ phận chính: bệ ngai, chân ngai, thân ngai, lưng ngai, tay ngai và trụ tay. Mỗi phần đảm nhận một vị trí và chức năng khác nhau. Ngoài phần kết cấu, ngai còn có hoa văn trang trí và mối ghép. Hoa văn tạo diện mạo cho sản phẩm. Mối ghép liên kết các bộ phận thành một tổng thể. Hiểu rõ từng phần giúp gia chủ dễ xem mẫu, đo kích thước và nghiệm thu ngai sau khi hoàn thiện. Nếu chưa rõ ngai thờ là gì và được sử dụng như thế nào, có thể xem thêm bài Ngai thờ là gì? Dùng để làm gì trên bàn thờ gia tiên?

Tổng Quan 6 Bộ Phận Chính Của Ngai Thờ

Tùy mẫu, các bộ phận có thể được chia thành nhiều cấp hoặc tạo hình khác nhau. Số lượng hoa văn không làm thay đổi 6 nhóm cấu tạo cơ bản này.

1. Bệ Ngai: Phần Nằm Dưới Cùng

Bệ ngai là phần nằm dưới cùng của ngai và tiếp xúc trực tiếp với mặt bàn thờ. Đây là nền đỡ cho toàn bộ kết cấu phía trên. Bệ có thể gồm một cấp hoặc nhiều cấp. Mỗi cấp thường được tạo thành các lớp gỗ có kích thước khác nhau. Một số mẫu có thêm gờ viền để tạo ranh giới giữa các tầng.

Khi quan sát bệ ngai, nên chú ý:

• Mặt bệ có phẳng hay không.
• Các cấp bệ có cân đều không.
• Phần tiếp xúc với bàn thờ có ổn định không.
• Toàn bộ ngai có bị cập kênh không.

Bệ không chỉ ảnh hưởng đến độ vững. Tỷ lệ của bệ còn tác động đến dáng tổng thể của ngai. Bệ quá dày có thể làm phần thân trông thấp. Bệ quá mảnh lại khiến tổng thể thiếu sự cân đối.

2. Chân Ngai: Phần Truyền Lực Xuống Bệ

Chân ngai là phần nằm giữa thân và bệ, có nhiệm vụ truyền lực từ phía trên xuống phần đỡ.

Tùy kiểu dáng, chân có thể tạo thành từng chân riêng hoặc kết hợp với phần bệ. Một số mẫu truyền thống sử dụng kiểu chân quỳ với hình dáng đặc trưng.

Khi kiểm tra chân ngai, nên nhìn cả phía trước và bên hông. Ba điểm cần chú ý là:

• Các chân có cùng cao độ không.
• Điểm tiếp xúc với bệ có chắc không.
• Ngai có đứng cân trên mặt phẳng không.

Một chiếc ngai có chân không đều có thể bị cập kênh. Lỗi này đôi khi không dễ nhận ra khi chỉ nhìn ảnh chính diện.

3. Thân Ngai: Phần Tạo Dáng Chính

Thân ngai là phần trung tâm, nối khu vực bệ với lưng, tay và các bộ phận phía trên. Đây là phần có ảnh hưởng lớn đến hình dáng tổng thể. Thân có thể được thiết kế theo nhiều kiểu khác nhau.

Thân dạng khung

Phần giữa có khoảng trống. Kiểu này tạo cảm giác thoáng và nhẹ hơn.

Thân dạng mảng

Gỗ chiếm phần lớn diện tích trung tâm. Tổng thể thường tạo cảm giác chắc và đầy khối.

Thân chia ô

Phần thân được chia thành các ô hoặc mảng nhỏ. Các vị trí này có thể kết hợp đường viền hoặc hoa văn. Khi xem một mẫu ngai, không nên chỉ nhìn hoa văn trên thân. Hãy quan sát tỷ lệ giữa thân, bệ, lưng và tay. Đây là các phần quyết định dáng cơ bản của sản phẩm.

4. Lưng Ngai: Phần Tạo Chiều Cao

Lưng ngai là mảng đứng phía sau thân và thường tạo nên diện mạo chính của ngai khi nhìn từ phía trước. Lưng có thể làm từ một mảng gỗ lớn. Một số mẫu sử dụng khung kết hợp các ô bên trong. Cũng có mẫu chia lưng thành nhiều tầng để tạo chiều sâu. Điểm đáng chú ý là chiều cao tổng thể không cho biết chính xác tỷ lệ của phần lưng.

Ví dụ, hai mẫu ngai cùng cao 75 cm vẫn có thể cho cảm giác rất khác nhau. Một mẫu có lưng cao và thân thấp. Mẫu khác dành nhiều chiều cao hơn cho bệ và thân.

Vì vậy, khi đặt ngai theo kích thước riêng, nên thống nhất tỷ lệ từng phần. Không nên chỉ xác định một con số chiều cao tổng. Nếu muốn tìm hiểu thêm về các họa tiết thường xuất hiện trên ngai, có thể xem bài Ý Nghĩa Hoa Văn Long Ly Quy Phụng Trên Ngai Thờ.

5. Tay Ngai: Phần Tạo Thế Hai Bên

Tay ngai nằm ở hai bên thân và tạo đường bao cho hai phía của ngai.

Tay có thể làm thẳng, cong hoặc khuỳnh ra phía trước. Một số mẫu truyền thống tạo hình đầu rồng hoặc các chi tiết trang trí ở đầu tay.

Khi xem tay ngai, nên chú ý ba yếu tố:

• Chiều cao: cần hài hòa với phần lưng.
• Độ vươn: ảnh hưởng trực tiếp đến chiều rộng thực tế.
• Điểm nối: cần liên kết chắc với trụ và thân.

Đặc biệt, chiều rộng của ngai không phải lúc nào cũng bằng chiều rộng phần thân. Nếu tay khuỳnh ra ngoài, phần tay có thể trở thành điểm rộng nhất. Điều này cần được tính khi đặt ngai trên bàn thờ có chiều ngang hạn chế.

6. Trụ Tay: Phần Đỡ Và Liên Kết Tay Ngai

Trụ tay là bộ phận nằm dưới tay ngai, có nhiệm vụ đỡ tay và liên kết khu vực tay với thân. Trụ có thể có dạng tròn, vuông hoặc tạo thành nhiều cấp. Hình dáng trụ thường được thiết kế đồng bộ với tay và thân.

Khi nhìn từ phía trước, hai trụ cần tạo cảm giác cân xứng. Khi nhìn từ bên cạnh, nên kiểm tra trụ có bị nghiêng hoặc lệch khỏi vị trí thiết kế không. Điểm nối tay, trụ và thân cũng là vị trí nên kiểm tra kỹ khi nghiệm thu.

Hoa Văn Có Phải Là Một Bộ Phận Của Ngai Thờ?

Không. Hoa văn là lớp trang trí được tạo trên các bộ phận cấu tạo của ngai. Hoa văn có thể xuất hiện ở lưng, tay, thân, bệ hoặc chân. Tùy mẫu, phần trang trí có thể là đường triện, hoa lá, rồng, phượng hoặc các dạng họa tiết khác. Điều này tạo ra sự khác biệt giữa cấu tạo và kiểu trang trí.

Ví dụ:

Lưng ngai = bộ phận cấu tạo.

Đường triện trên lưng = chi tiết trang trí.

Vì vậy, hai mẫu ngai có thể có cùng cấu tạo nhưng khác hoàn toàn về hoa văn và cách hoàn thiện. Nếu muốn so sánh hai phong cách này, có thể xem bài Ngai Thờ Triện Khác Gì Ngai Thờ Trơn?

Cách Kiểm Tra Cấu Tạo Ngai Thờ Trước Khi Nhận Hàng

Gia chủ có thể kiểm tra theo trình tự từ dưới lên trên.

Bước 1: Kiểm tra bệ

Đặt ngai trên mặt phẳng. Quan sát xem bệ có tiếp xúc đều hay bị cập kênh.

Bước 2: Kiểm tra chân

Nhìn từ trước và bên cạnh. Kiểm tra độ cân của các chân và vị trí tiếp xúc với bệ.

Bước 3: Kiểm tra thân và lưng

Quan sát các mảng gỗ lớn. Kiểm tra tỷ lệ giữa thân và lưng có đúng với mẫu đã thống nhất không.

Bước 4: Kiểm tra tay và trụ

Nhìn cả hai bên để so sánh độ cao, độ vươn và vị trí các điểm nối.

Bước 5: Kiểm tra mặt sau

Mặt sau giúp nhìn rõ hơn các đường ghép và một số vị trí liên kết. Đây là góc nên kiểm tra trước khi nghiệm thu.

Nếu đặt ngai theo kích thước riêng, nên đối chiếu thêm chiều rộng, chiều sâu và chiều cao thực tế với kích thước đã thống nhất.

Cấu Tạo Ngai Thờ Có Thể Thay Đổi Theo Từng Mẫu Không?

Có. Sáu nhóm bộ phận trên là khung cấu tạo cơ bản, nhưng hình dáng từng phần có thể thay đổi. Ngai đơn giản thường có ít tầng và ít chi tiết. Ngai cầu kỳ có thể chia nhiều lớp, thêm ô và nhiều mảng trang trí.

Tuy nhiên, sự khác nhau về kiểu dáng không đồng nghĩa với việc xuất hiện thêm một bộ phận cấu tạo mới. Nhiều chi tiết nhìn thấy bên ngoài thực chất thuộc về tạo hình hoặc trang trí. Đây là lý do nên phân biệt rõ:

Bộ phận cấu tạo → hình dáng → hoa văn → hoàn thiện.

Kết Luận

Cấu tạo ngai thờ cơ bản gồm 6 bộ phận: bệ ngai, chân ngai, thân ngai, lưng ngai, tay ngai và trụ tay. Mỗi bộ phận đảm nhận một vị trí riêng. Bệ tạo nền đỡ. Chân truyền lực. Thân tạo khung. Lưng tạo chiều cao. Tay tạo thế hai bên. Trụ đỡ và liên kết tay với thân. Ngoài 6 bộ phận này còn có hoa văn, mối ghép và vật liệu phôi. Đây là những yếu tố liên quan đến trang trí, liên kết và chất liệu. Chúng không nên đánh đồng với các bộ phận cấu tạo. Khi mua hoặc đặt làm ngai, gia chủ nên kiểm tra cả hình dáng, tỷ lệ, điểm nối và độ ổn định. Không nên chỉ đánh giá qua hoa văn hoặc màu sắc bên ngoài.

Mộc Gia Nguyễn nhận chế tác ngai thờ theo nhiều kiểu dáng, kích thước và chất liệu. Gia chủ có thể gửi kích thước mặt bàn cùng hình ảnh không gian thờ để được tư vấn mẫu phù hợp.

Câu hỏi thường gặp

1. Ngai thờ có những kiểu cấu tạo phổ biến nào?

Ngai thờ thường có nhiều cách tạo hình khác nhau tùy mẫu và nhu cầu sử dụng. Có mẫu thiên về dáng trơn, ít chi tiết. Có mẫu sử dụng nhiều cấp, ô và mảng trang trí. Một số mẫu có phần lưng kín, trong khi mẫu khác tạo khoảng thoáng ở giữa. Tuy kiểu dáng thay đổi, các phần chính vẫn xoay quanh bệ, chân, thân, lưng, tay và trụ.

2. Cấu tạo ngai thờ có ảnh hưởng đến kích thước tổng thể không?

Có. Tỷ lệ của từng bộ phận ảnh hưởng trực tiếp đến chiều rộng, chiều sâu và chiều cao của ngai. Đặc biệt, độ vươn của tay có thể làm tăng chiều rộng thực tế. Phần bệ cũng ảnh hưởng đến chiều sâu sử dụng. Vì vậy, cùng một kích thước tổng thể nhưng cách chia tỷ lệ khác nhau vẫn có thể tạo ra hai mẫu ngai rất khác nhau.

3. Ngai thờ có phần ngồi như ngai của vua không?

Không. Ngai thờ không được thiết kế như một chiếc ghế để sử dụng cho người ngồi. Hình dáng ngai mô phỏng cấu trúc của một chiếc ngai nhưng được sử dụng trong không gian thờ cúng. Vì vậy, các bộ phận như bệ, lưng, tay và trụ chủ yếu phục vụ cho hình thức, kết cấu và cách bố trí đồ thờ.

4. Ngai thờ có thể làm theo kích thước bàn thờ có sẵn không?

Có. Ngai có thể được thiết kế theo kích thước thực tế của không gian thờ. Khi đặt riêng, cần xác định chiều rộng, chiều sâu và khoảng cao dành cho ngai. Ngoài kích thước bàn thờ, cũng nên tính vị trí của bài vị, khám thờ hoặc các đồ thờ đặt phía trước và hai bên.

5. Ngai thờ nên đặt ở vị trí nào trên bàn thờ?

Ngai thường được bố trí ở vị trí trung tâm của không gian thờ, phía sau khu vực đặt các đồ thờ phía trước. Vị trí cụ thể còn phụ thuộc vào kích thước bàn thờ và cách sắp xếp tổng thể. Khi đặt ngai, cần đảm bảo phần tay và lưng không bị vướng các vật dụng hoặc chi tiết kiến trúc xung quanh.

6. Ngai thờ gỗ nguyên khối có cấu tạo khác ngai thờ gỗ ghép không?

Không nhất thiết. Cấu tạo cơ bản của ngai vẫn gồm các bộ phận chính như bệ, chân, thân, lưng, tay và trụ. Điểm khác nằm ở cách lựa chọn và xử lý phôi gỗ cho từng bộ phận. Ngai dùng phôi ghép có thể sử dụng nhiều mảnh gỗ hơn, trong khi một số chi tiết của ngai nguyên khối có thể được tạo từ phôi lớn hơn tùy thiết kế.

Thông tin liên hệ:

• Địa chỉ: Tập Thể Vườn Quả, Đường Phú Minh, Phố Văn Trì, Phường Minh Khai, Quận Nam Từ Liêm, Hà Nội.
• Hotline: 0978162199
• Website: mocgianguyen.com
• Fanpage: Mộc Gia Nguyễn